GT: Viðtal við Guðbjörn Haraldsson
Guðbjörn Haraldsson er fæddur á Siglufirði 1948 og fór sinn fyrsta túr á togaranum Hafliða sumarið 1963. Hann er sonur hjónanna Ástfinnu Pálsdóttur og Haraldar Albertssonar, bifreiðastjóra. Guðbjörn er með afbrigðum sagnaglaður maður og mér lék forvitni á að vita hvernig Hafliðaveran hefði lagst í hann:
Þetta var ótrúleg upplifun að koma nánast beint úr skólanum af regluheimili í sollinn um borð. Þarna var hver togarajaxlinn upp af öðrum og daglegar uppákomur. Þó ég væri ekki nema á þriðja ár um borð þá færi ég létt með að fylla heila bók af sögum af þessum tíma. Í fyrsta túrnum mínum vorum við einir 5-6 guttar þetta 14-15 ára að fara í fyrsta sinn á sjó. Þetta voru meðal annarra, Júlli litli og Beggi Árna, Óli Jói heitinn, Stjáni Holla ofl.
Þegar við vorum að leggja frá kallaði Maggi Guðjóns frá bryggjunni og spurði hvort að eitthvað hefði nú ekki gleymst?
-Hvað áttu við? kölluðu þeir á móti.
-Nei, sagð Maggi, mér fannst bara vanta sandkassann og rólurnar!!
Axel Sjutt var fyrsti stýrimaður. Honum virtist vera sérlega í nöp við Gylfa Ægis, sem var að byrja sinn feril á sjó enda Gylfi sprellari og mikill fyrir sér. Gylfi var næturkokkur nokkrar vaktir. Við fórum að veita því athygli að mikið pukur fylgdi því þegar Gylfi tók til kaffið handa Axel. Fóru menn að verða forvitnir og einn okkar gerður út af örkinni til að komast að því hvað væri á seyði.
Okkur til mikillar kátínu sagðist njósnaranum þannig frá: "Gylfi hellti kaffinu í kaffibrúsann og hrækti síðan fimm sinnum oní brúsann og hristi allt vel saman. Þá tók hann upp úr pússi sínu loðnur sem hann hafði tínt af dekkinu, setti á brauð og hellti tómatsósu yfir!"
Þarna var það komið sem Sjuttaranum þótti best: Kaffi og samloka með sardínum í tómatsósu!
Einu sinni í siglingu á Grimsby vorum við Bjössi Birgis þeir einu sem voru edrú að meðtöldum öllum yfirmönnum. Stebbi Láru, kokkur var með pungapróf og sá sem minnst var fullur og því kjörinn til að sigla út Humberfljótið. Þegar Stebba þótti skipið komið nokkuð vel á auðan sjó lét hann okkur taka við. Við þrír stungum í sameiningu út stefnuna og Stebbi kvaddi okkur í brúnni með þessum orðum: "Ef þið sjáið skip í radarnum þá beygjiði bara nógu andskoti langt frá því!"
Eitt sinn við brottför frá bryggju í aftakastórhríð var heldur betur kátt um borð og afar fáir edrú. Konurnar að kyssa kallana á bryggjunni og leystar landfestar og dallurinn hverfur í kófið. Eftir nokkrar mínútur heyra þeir sem enn voru á bryggjunni að skipsflautan gellur trekk í trekk og fara að leggja við hlustir og kanna málið. Hafliða hafði með samstilltu átaki vélstjóra og skipstjórnarmanna verið siglt beint yfir fjörðinn í strand!
Við sjópróf um þetta tiltekna mál báru yfirmenn í brú það að stórhríðin hefði verið svo svört að kompásinn hefði ruglast!!
Jónas Björns, Lee Wong var sá nýliði sem fyrir mestu hrekkjunum varð. Eitt sinn var Jónas á frívakt og hafði lagt sig í borðsalnum. Ég var þá kyndari og sá mér leik á borði. Ég lét líkamsheitt vatn renna í könnu. Teygði mig svo gegnum lúguna úr eldhúsinu og tókst að hella í klofið á Jónasi án þess að hann yrði þess var. Í sama bili er er vaktin búin á dekkinu og mannskapurinn steðjar í borðsalinn. Svenni Björns var bátsmaður og fer fyrir sínum mönnum. Hann rekur strax upp ramakvein:
"Sjáiði strákar! Helvítið hefur mígið á sig".
Jónas vaknar við vondan draum og harðneitar þessum ásökunum.
"Hva, ég hef ekki mígið neitt, það hefur......."
Sveinn vill fá að vita hvort Jónas haldi því fram að einhver hinna hafi mígið á hann!
Þessu linnir ekki fyrr en Jónas hefur skúrað allan borðsalinn. Og alltaf eftir ?etta ef Jónasi var að renna í brjóst í borðsalnum þá hnipptu þeir í hann og töldu sig með því vera að varna þess að hann mígi aftur á sig!!
Jónas varð um sumarið aðstoðarmaður á afturhlera hjá Jóni Þorsteins eða Nonna Píku eins og hann var kallaður. Við töldum Jónasi trú um að Jón bæri á honum fulla ábyrgð hvaða hættur sem að steðjuðu. Jónas tók þetta svo bókstaflega að eitt sinn þegar verið var að taka trollið í þónokkrum sjógangi, og brot reið yfir skipið, þá hoppaði hann upp á bakið á Jóni sem hafði ætlað að forða sér undan brotinu en lenti þess í stað á bólakafi í ganginum og missti út úr sér gómana.
Píkusinn varð alveg snarbrjálaður og neitaði að hafa Jónas nærri sér. "Hann reyndi að drepa mig, andskotans fíflið".
Eitt sinn var Jónas á togvakt. Ég hafði verið að hengja upp nokkur bönd af steinbít á ketilgrindinni aftan við skorsteininn. Sá ég mér nú leik á borði að hrella Jónas. Ég myndaði trekkt með lófunum og kallaði lágt:
-Hífobb!
Jónas tók viðbragð og skimaði upp í brú eftir skiptjóranum sem einn hafði leyfi til að kalla: Hífobb!
Ég kallaði aftur:
-Hífobb!
Enn tók Jónas kipp og gekk að blökkinni og skimaði eftir Varða skipstjóra.
Ég hífobbaði og laggóaði í þriðja sinn.
Þá skipti engum togum að Jónas tekur keðjuna af og slær úr blökkinni.
Varði skaust organdi brjálaður út úr brúnni í sömu svifum og ég lét mig hverfa niður af keisnum bakborðsmegin.
Jói Víglunds var landskunnur óregluö og síbrotamaður. Hann var mér samskipa nokkra túra. Eitt sinn í Grimsby eru allir orðnir peningalausir enda tollurinn hreint grín. Jói býðst til að lána þeim sem vildu upp á einn og hálfan, ?.e, a› fyrir pundið borgaði maður eitt og hálft. Þetta sam?ykktu flestir og Jói var eins gjaldkeri í stórbanka við afgreiðsluna. Eftir að allir höfðu gert sér glaðan dag og haldið hafði verið heim á leið bárust þær fréttir á eftir okkur að brotist hefði verið inn í öll íslensku skipin sem voru í Grimsby um þetta leytið!
Þegar veri› var að sleppa frá bryggju á Sigló eftir inniveruna eftir þennan siglingatúr kom Jói að máli við Íbba Bald, fyrsta stýrimann, sem var akureyringur eins og Jói, og bað leyfis um að fá að skreppa á símstöðina að senda mömmu sinni skeyti.
-Hvaða helvítis kjaftæði er þetta, notaðu talstöðina maður!
-Nei, sagði Jói bljúgur, ég ætla að senda henni kvæði sem ég hef ort á afmælinu hennar og ég vil ekki að heyrist um allan flotann. Ég verð enga stund.
-Andskotastu þá en þú færð bara fimm mínútur! Íbbi taldi þetta í lagi vegna þess að þetta var að kvöldlagi og ríkið lokað.
Jói var mættur aftur móður eftir tíu mínútur svo hlaðinn af veigum að hann stóð varla undir þeim. Nú var slegið upp veislu og rann ekki af þeim hörðust fyrr en á þriðju vakt.
Þegar komið var í land veittu menn því athygli að Jói var mjög órólegur og stóð með annan fótinn á lunningunni með sjópokann í hendinni og nánast fór í land með springnum. Samhengið fengu menn ekki fyrr en eftir tvo tíma en þá kom Íbbi stjörnubrjálaður um borð að leita Jóa sem í stað símstöðvarferðarinnar hafði farið heim til hans og sagt konu hans að hann væri að ná í tollinn fyrir Ívar!
Í miðjum túr bar allt í einu á því að nokkrir snillingar höfðu komist í feitt og voru orðnir vel hífaðir. Við rannsókn kom í ljós að þeir höfðu náð að brugga töluvert magn af gambra. Í stað þess að hella þessu niður setti Addi Jóns, stýrimaður nokkrar tindabikkjur í botninn á kerinu og var rosalegt að sjá svipinn á bruggurunum þegar að síðustu dreggjunum var hellt og botnfallið kom í ljós!
Eins og komið hefur fram gat verið gífurleg ölvun um borð . Eitt sinn þegar ég var kyndari var mér litið niðrí vélarrúm og sé þá að Stjáni Holla, hinn kyndarinn og Jens Pálsson, vélstjóri eða Yatsi gamli, sitja þar sofandi og halla höfðum saman. Ég hafði áður verið upp í brú og séð að Íbbi stýrimaður var mjög eftir sig eftir inniveruna og er hálfdottandi í stólnum. Óli Jói stóð vi› stýrið. Ég geri mér ferð niður í vél og þeir kumpánar rumska ekki. Ég slekk undir gufukatlinum sem er knýr skipið og lauma mér svo upp í brú. Ívar rumskar við eftir smástund og segir við Óla Jóa: "Stýrðu stefnuna, drengur!"
Óli kveðst vera að gera það. Þá sprettur Ívar upp úr stólnum og segir:
"Hvað er þetta, drengur, stýrðu stefnuna! Hvur djöfullinn gengur á! Það freyðir ekki frá skipinu."
Og áður en Óli eða ég gátum sagt nokkurn skapaðan hlut var hann þotinn út á brúarvænginn og á leið niðrur í vél. Það heyrðum við Óli formælingar sem hann viðhafði yfir hausamótum vélstjóra og kyndara!
... tilbaka